Một số vấn đề cần giải quyết để đầu tư xây dựng có hiệu quả

21/07/2014

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc lần thứ XV, nhiệm kỳ 2010- 2015 xác định: “Tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế cao theo hướng ổn định, bền vững; không ngừng nâng cao quy mô, chất lượng và sức cạnh tranh của nền kinh tế, khai thác có hiệu quả các nguồn lực cho đầu tư phát triển…”. Những năm qua, tỉnh tập trung nguồn lực để phát triển kinh tế- xã hội, trong đó lĩnh vực đầu tư xây dựng luôn được chú trọng quan tâm. Vì vậy, đã có nhiều công trình, dự án đưa vào sử dụng phát huy hiệu quả, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế- xã hội của địa phương.

Đầu tư xây dựng cơ bản có vai trò quan trọng, tạo ra tài sản cố định và hệ thống cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật phục vụ sự phát triển của nền kinh tế. Với lợi thế là tỉnh thuộc vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ, giáp Thủ đô Hà Nội, có nhiều tiềm năng phát triển du lịch, dịch vụ và công nghiệp. Những năm qua, tỉnh đã tập trung lập quy hoạch; xây dựng hệ thống chính sách thu hút các nhà đầu tư vào địa bàn tỉnh; ban hành nhiều cơ chế để huy động mọi nguồn lực tập trung phát triển kết cấu hạ tầng; các công trình phúc lợi (trong 7 năm qua, HĐND tỉnh ban hành gần 20 nghị quyết về phát triển nông nghiệp, nông thôn, nông dân; gần 10 nghị quyết về thu hút đầu tư phát triển và các cơ chế, chính sách phát triển công nghiệp và dịch vụ); công tác quản lý đầu tư XDCB được UBND tỉnh tổ chức thực hiện theo đúng quy định của pháp luật gắn với thực tế ở địa phương để điều chỉnh, bổ sung kịp thời cơ chế phân cấp về quyết định và quản lý đầu tư xây dựng trên địa bàn; quyết định danh mục các công trình trọng tâm, trọng điểm để huy động ngân sách nhà nước đầu tư tập trung. Đến nay, toàn tỉnh đã lập xong quy hoạch chung xây dựng đô thị tỉnh Vĩnh Phúc đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050; quy hoạch phát triển được gần 20 khu, cụm công nghiệp; hàng chục khu đô thị. Huy động toàn xã hội đầu tư xây dựng để phát triển chiếm tỷ trọng lớn (bình quân trong 3 năm, từ năm 2011 đến 2013 gần 15.000 tỷ đồng/năm, trong đó ngân sách nhà nước hơn 3.000 tỷ đồng/năm). Nhiều công trình, dự án trọng điểm, trọng tâm cơ bản đã hoàn thành đưa vào sử dụng như: Dự án trung tâm lễ hội Tây Thiên, khu Văn miếu, Quảng trường, kết cấu hạ tầng một số khu công nghiệp, hạ tầng đô thị như: Dự án Đường vành đai phía bắc thành phố Vĩnh Yên - Đường Lam Sơn - Đường Yên Lạc - Vĩnh Yên, hệ thống điện, nước khu công nghiệp, dự án đường Nguyễn Tất Thành địa phận Phúc Yên và Bình Xuyên, dự án trọng điểm tuyến đường từ Quốc lộ 2C - Cầu Bì La - Thị trấn Lập Thạch…đã góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội của tỉnh phát triển, bộ mặt đô thị, nông thôn ngày càng khởi sắc. Thu hút đầu tư bình quân trong 3 năm, từ năm 2011 đến 2013 mỗi năm hơn 20 dự án FDI với số vốn đăng ký hơn 314,8 triệu USD và hơn 20 dự án DDI với số vốn đăng ký hơn 6000 tỷ đồng. Đến hết năm 2013 toàn tỉnh có 675 dự án còn hiệu lực, gồm 137 dự án FDI với tổng vốn đầu tư là 2.767,6 triệu USD và 538 dự án DDI với tổng vốn đầu tư 31.727 tỷ đồng  góp phần tăng thu ngân sách nhà nước (từ thu ngân sách trên 1.000 tỷ đồng năm 2005 đến nay thu trên 19.000 tỷ đồng).

Tuy nhiên, quá trình thực hiện đầu tư xây dựng trên địa bàn tỉnh, còn có những hạn chế đó là: Nhu cầu đầu tư lớn và rộng khắp ở các lĩnh vực, trong khi đó nguồn vốn hạn chế nên đầu tư còn dàn trải, chậm tiến độ thi công, nợ đọng XDCB chiếm tỷ lệ lớn (đến ngày 30/4/2014 là 3.214,2 tỷ đồng, năm 2013 cấp tỉnh đã thẩm định kế hoạch đấu thầu cho 265 gói của 197 dự án, cấp huyện 140 gói của 140 dự án); chất lượng một số công trình còn thấp; tình trạng thất thoát, lãng phí trong đầu tư xây dựng khắc phục còn chậm. Đầu tư xây dựng chưa tuân thủ quy hoạch, chưa có sự phối hợp chặt chẽ đồng bộ giữa các cấp, các ngành.

Nguyên nhân của những hạn chế trên trước hết là do chất lượng quy hoạch còn hạn chế. Có quy hoạch mới hoàn thành chưa sát thực tế, phải điều chỉnh, bổ sung. Quá trình đầu tư xây dựng chưa tính toán kỹ về nhu cầu và nguồn lực để thực hiện từng dự án theo từng giai đoạn; chưa có kế hoạch tổng thể về đầu tư xây dựng trong giai đoạn 5 năm. Các dự án sử dụng vốn nhà nước chủ yếu tập trung vào kế hoạch ngắn hạn từ 1 đến 3 năm, thiếu kế hoạch đầu tư trung hạn, dài hạn. Việc phân công, phân cấp và quản lý thực hiện đầu tư, nhất là đầu tư có sử dụng vốn ngân sách nhà nước giữa các cấp và các ngành còn chưa chặt chẽ và cụ thể để gắn trách nhiệm; cơ chế kiểm tra, giám sát của hệ thống chính trị ở địa phương ngay từ giai đoạn chuẩn bị đầu tư còn chưa rõ; hoạt động kiểm tra, giám sát tập trung chủ yếu ở khâu tổ chức thực hiện đầu tư và sau đầu tư. Phân cấp quản lý đầu tư xây dựng rất mạnh cho các cấp, các ngành nhưng năng lực của đội ngũ cán bộ làm chủ đầu tư còn nhiều hạn chế (tư duy chạy dự án còn chưa được khắc phục). Các chủ thể tham gia vào quá trình đầu tư xây dựng như: Chủ đầu tư, Ban quản lý dự án, đơn vị khảo sát, tư vấn, thiết kế, giám sát, đơn vị thi công năng lực chuyên môn còn hạn chế, ý thức trách nhiệm chưa cao trong việc thực thi nhiệm vụ.

Để khắc phục những hạn chế, thực hiện tốt công tác đầu tư xây dựng và khai thác hiệu quả các công trình đầu tư của tỉnh cần phải xác định rõ mục tiêu và quan điểm thực hiện trong một giai đoạn nhất định, 5 năm đến 10 năm, cụ thể:

Một là: Cụ thể hóa đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa trong lĩnh vực đầu tư xây dựng; tạo lập cơ chế thông thoáng thuận lợi về thủ tục hành chính, đất đai, vốn, lao động để huy động tối đa các nguồn lực trong và ngoài tỉnh đầu tư vào Vĩnh Phúc.

Hai là: Tập trung nâng cao chất lượng và hiệu quả đầu tư xây dựng, khắc phục thất thoát, lãng phí, thông qua việc tăng cường vai trò, trách nhiệm của các cấp ủy Đảng, chính quyền, cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành; thông qua quy hoạch và kế hoạch đầu tư trung hạn, dài hạn; thông qua cơ chế quản lý đầu tư xây dựng cơ bản cho từng nguồn vốn khác nhau; xác định rõ nguyên tắc, điều kiện phân bổ vốn đầu tư, thẩm quyền, trách nhiệm cá nhân, tập thể quyết định đầu tư; công khai minh bạch, đơn giản hóa quy trình thủ tục hồ sơ trong đầu tư xây dựng.

Ba là: Nâng cao hiệu quả, hiệu lực quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng; xác định rõ quyền và trách nhiệm của HĐND, UBND; của Ủy ban MTTQ và các tổ chức đoàn thể trong hoạt động quyết định và giám sát đầu tư xây dựng; xử lý dứt điểm những tồn tại đầu tư xây dựng xong trước năm 2015.

Trên cơ sở mục tiêu, quan điểm cần thực hiện một số giải pháp chủ          yếu sau:

Một là: Hoàn thiện cơ chế chính sách của địa phương trong lĩnh vực đầu tư xây dựng cơ bản theo hướng Tỉnh ủy có Nghị quyết chuyên đề về lĩnh vực đầu tư xây dựng, cụ thể hóa quan điểm, chủ trương, giải pháp, trong đó có giải pháp huy động nguồn lực đầu tư của xã hội để phát triển kinh tế- xã hội làm cơ sở HĐND cụ thể hóa thành các nghị quyết chuyên đề về cơ chế thu hút vốn đầu tư; nguyên tắc, định mức phân bổ vốn ngân sách nhà nước đầu tư cho các lĩnh vực; về kế hoạch đầu tư cho giai đoạn 5 năm, danh mục các công trình, dự án, các lĩnh vực ưu tiên đầu tư…Tăng cường giám sát, kiểm tra lĩnh vực đầu tư xây dựng ngay từ khâu đầu của quá trình đầu tư. Đó là những căn cứ để UBND tỉnh có kế hoạch xây dựng các quy hoạch, phân bổ đầu tư trình HĐND tỉnh quyết định hàng năm. Đồng thời, phải rà soát, điều chỉnh bổ sung phân cấp đầu tư cho các cấp, các ngành theo hướng hạn chế cơ quan hành chính nhà nước làm chủ đầu tư, giao cơ quan sử dụng công trình làm chủ đầu tư để nâng cao trách nhiệm của các cơ quan được thụ hưởng công trình.

Hai là: Tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng công tác quy hoạch xây dựng, đảm bảo quy hoạch phải đi trước một bước, có tầm nhìn dài hạn, có tính toán các nguồn lực đầu tư và lộ trình thực hiện để tránh quy hoạch “treo”. Đồng thời phải chủ động xây dựng kế hoạch đầu tư trung hạn, dài hạn, làm cơ sở xây dựng kế hoạch đầu tư. Kiểm soát chặt chẽ quá trình đầu tư xây dựng theo quy hoạch. Kiên quyết xử lý những trường hợp xây dựng không đúng hoặc thay đổi thiết kế quy hoạch.

Ba là: Tăng cường vai trò, trách nhiệm của cả hệ thống chính trị vào cuộc; nâng cao hiệu quả giám sát, phản biện của các tổ chức, của Mặt trận Tổ quốc, đoàn thể, hoạt động giám sát cộng đồng, gắn quyền và trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước trong việc kiểm soát, quản lý chất lượng, quản lý chi phí xây dựng ở tất cả các khâu của quá trình đầu tư xây dựng thông qua việc thẩm định dự án, thẩm định thiết kế và dự toán, cấp phép xây dựng, kiểm tra nghiệm thu công trình trước khi đưa vào khai thác sử dụng, nhất là đối với các dự án sử dụng vốn nhà nước, các công trình trọng điểm của tỉnh. Nâng cao vai trò, trách nhiệm của chủ đầu tư trong công tác quản lý đầu tư (từ khâu khảo sát thiết kế, triển khai các thủ tục đầu tư, triển khai thi công đến nghiệm thu đưa công trình vào khai thác, sử dụng), thực hiện theo đúng các quy định hiện hành của pháp luật, đảm bảo tránh lãng phí, thất thoát vốn đầu tư và phát huy tối đa hiệu quả đầu tư các công trình.

Bốn là: Thực hiện phân bổ chi tiết hết các nguồn vốn đảm bảo quy định, thủ tục của Chính phủ cũng như của tỉnh ngay từ đầu năm theo đúng nguyên tắc phân bổ vốn đầu tư, điều kiện cấp vốn đầu tư mà Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh quy định, đồng thời kiểm soát chặt chẽ quá trình thực hiện vốn đầu từ theo kế hoạch mà trước hết là tập trung xử lý dứt điểm nợ đọng xây dựng cơ bản theo hướng tiếp tục thực hiện nghiêm túc Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về những giải pháp khắc phục tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản tại các địa phương; Chỉ thị về xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước hàng năm; Chỉ thị về tăng cường quản lý đầu tư và xử lý nợ đọng xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước và trái phiếu Chính phủ…Đối với công trình hoàn thành đẩy mạnh công tác quyết toán vốn đầu tư xây dựng công trình, những vướng mắc về thủ tục phải kịp thời tháo gỡ.

Năm là: Trên cơ sở hoàn thiện cơ chế, chính sách của tỉnh cần đẩy mạnh cải cách hành chính, trọng tâm là cải cách hành chính trong đầu tư xây dựng, loại bỏ các thủ tục không cần thiết, đảm bảo công khai, minh bạch, đơn giản hóa quy trình, thủ tục, hồ sơ và rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông trong tất cả quá trình đầu tư xây dựng; tổ chức tập huấn, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức thực thi chức năng, nhiệm vụ liên quan đến quy trình đầu tư xây dựng.

Sáu là: Tổ chức khen thưởng những cơ quan, đơn vị quản lý và thực hiện tốt việc đầu tư xây dựng, đồng thời xử lý kịp thời trường hợp vi phạm quản lý đầu tư xây dựng thông qua việc tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra theo định kỳ hoặc đột xuất về công tác quản lý đầu tư xây dựng của các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động xây dựng trên địa bàn tỉnh. Giao các công trình dự án cho đơn vị được thụ hưởng làm chủ đầu tư để gắn trách nhiệm đối với các đơn vị đó. Kịp thời chấn chỉnh và kiên quyết xử lý hoặc kiến nghị xử lý hành vi vi phạm của các tổ chức, cá nhân trong hoạt động đầu tư xây dựng, theo quy định của pháp luật.

Tập trung triển khai thực hiện tốt việc đầu tư xây dựng trên địa bàn tỉnh là một trong những khâu đột phá tạo đà phát triển cho tỉnh, vì vậy cần huy động cả hệ thống chính trị để tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện góp phần quan trọng vào nhiệm vụ phát triển kinh tế- xã hội năm 2014 và thực hiện thắng lợi nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc lần thứ XV, nhiệm kỳ 2011-2015./.

Nguyễn Văn Trì

      Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch HĐND tỉnh Vĩnh Phúc.

Các tin đã đưa ngày: