Nâng cao hiệu lực, hiệu lực, hiệu quả giám sát của HĐND các cấp đối với cơ quan hành chính nhà nước

28/11/2014

Luật tổ chức HĐND và UBND năm 2003 quy định: "HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, do nhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và cơ quan nhà nước cấp trên". HĐND có hai chức năng quan trọng là quyết định những vấn đề quan trọng của địa phương và chức năng giám sát. Chức năng quyết định và chức năng giám sát là một nguyên tắc trong thiết chế hoạt động của HĐND. Do đó cùng với chức năng quyết định, chức năng giám sát của cơ quan dân cử nói riêng và giám sát của nhân dân và cử tri nói chung là một yêu cầu khách quan trong xây dựng một nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân và vì dân. Mục đích giám sát của cơ quan dân cử là để việc thực thi quyền lực của các cơ quan Nhà nước có đảm bảo đúng chính sách, pháp luật không, có bị tha hóa, lạm dụng quyền lực vào những mục đích cá nhân, thậm chí ngược lại với lợi ích xã hội, vi phạm quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân hay không? . Qua hoạt động giám sát, HĐND các cấp có thể kiểm chứng tính đúng đắn, phù hợp với thực tiễn của các quyết nghị được thông qua, kiểm tra việc thực hiện của các cơ quan chấp hành, kịp thời phát hiện những vướng mắc, khó khăn, những tồn tại, hạn chế để kiến nghị, đề xuất các giải pháp sửa đổi, bổ sung chính sách hiện hành hoặc ban hành chính sách, chủ trương mới phù hợp với thực tiễn, đáp ứng nhu cầu, nguyện vọng của cử tri, nhân dân. Vì thế chỉ có cơ quan dân cử nói chung và HĐND nói riêng được nhân dân trao quyền mới có quyền lực để giám sát các cơ quan Nhà nước.

Thực tiễn trong những năm qua HĐND các cấp tỉnh Vĩnh Phúc đã không ngừng đổi mới nội dung, phương thức hoạt động giám sát để nâng cao hiệu lực hiệu quả thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của mình theo quy định của pháp luật, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh quốc phòng của tỉnh. Hoạt động giám sát của HĐND các cấp trong tỉnh đã có nhiều chuyển biến tích cực, giúp các cơ quan hữu quan, cá nhân có thẩm quyền thực hiện tốt hơn chức năng, nhiệm vụ, góp phần sửa đổi, bổ sung kịp thời nhiều nghị quyết chuyên đề để ngày càng sát thực. Có thể nói trong hoạt động giám sát HĐND các cấp đã đặc biệt chú trọng nâng cao chất lượng các cuộc giám sát; hình thức giám sát đa dạng phù hợp với từng nội dung giám sát, ngoài các cuộc kiểm tra, khảo sát thực tế và giám sát trực tiếp, giám sát qua văn bản. Nét mới nổi bật trong hoạt động giám sát là HĐND cấp tỉnh đã tổ chức được giám sát giữa hai kỳ họp và tăng cường giám sát chuyên đề tại kỳ họp HĐND. Giám sát chuyên đề tại kỳ họp đã đem lại những hiệu quả thiết thực, phát huy được trí tuệ tập thể HĐND tỉnh và tạo điều kiện để nhân dân theo dõi và tham gia giám sát thông qua truyền hình trực tiếp. Các cuộc giám sát của HĐND các cấp đảm bảo đúng quy trình, dân chủ, công khai, minh bạch, phù hợp với tình hình thực tế của địa phương. Phạm vi các cuộc giám sát được mở rộng, giám sát đến tận cơ sở xã, phường, thị trấn; tăng cường giám sát UBND huyện, phường (nơi thí điểm không tổ chức HĐND) và những nội dung mà cử tri kiến nghị nhiều chưa được giải quyết dứt điểm; đồng thời tổ chức tái giám sát những kiến nghị của Thường trực, các Ban HĐND; công tác chuẩn bị cho cuộc giám sát được thực hiện chu đáo, tổ chức khảo sát phục vụ giám sát. Kết luận giám sát đánh giá rõ ưu điểm, hạn chế, tồn tại, những khó khăn, vướng mắc, tìm ra nguyên nhân từ đó có các kiến nghị, yêu cầu cụ thể để các cơ quan, đơn vị có liên quan tiếp thu, khắc phục. Nhiều ý kiến kiến nghị giám sát được các cơ quan tổ chức, cá nhân có liên quan khắc phục kịp thời. Thông qua hoạt động giám sát của HĐND các cấp đã cải tiến được quy trình làm việc, lề lối hoạt động của các cơ quan Nhà nước đảm bảo cho các cơ quan Nhà nước, cán bộ, công chức hoàn thành nhiệm vụ, quyền hạn được giao.

Tuy nhiên, hoạt động giám sát của HĐND các cấp tỉnh Vĩnh còn có những hạn chế nhất định. Nội dung giám sát chưa sâu, nhất là ở cấp xã, chưa tập trung vào các vấn đề mang tính bức xúc ở địa phương, những vấn đề mà nhiều cử tri quan tâm. Các kết luận giám sát của HĐND cấp xã còn sơ sài, chưa chỉ đúng căn nguyên, đúng trọng tâm vấn đề đề cập. Trong thực hiện giám sát vẫn còn có sự nể nang, ngại va chạm… nên hiệu lực và hiệu quả giám sát của HĐND chưa cao. Có những yêu cầu, kiến nghị sau giám sát chậm được khắc phục, một số cơ quan, tổ chức cá nhân giải quyết các yêu cầu, kiến nghị của đoàn giám sát còn chậm hoặc không triển khai, không báo cáo kết quả thực hiện theo luật định. Việc đôn đốc, theo thõi thực hiện kết luận giám sát chưa thường xuyên, thiếu kiên quyết. Nguyên nhân chủ yếu là do thiếu chế tài xử lý vi phạm qua giám sát. Trong khi đó, chất lượng đại biểu không đồng đều, năng lực một số đại biểu hạn chế, đại biểu kiêm nhiệm nhiều đã ảnh hưởng đến chất lượng giám sát.

Để hoạt động giám sát của HĐND các cấp với các cơ quan hành chính Nhà nước thực sự có hiệu lực, hiệu quả cần thực hiện tốt một số giải pháp sau:

Một là: Đổi mới phương pháp giám sát của HĐND trong đó chú trọng giám sát chuyên đề. Nội dung động giám sát chuyên đề phải lựa chọn vào những vấn đề trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ của địa phương, của các  ngành, các cấp và được cử tri và dư luận xã hội quan tâm. Việc chuẩn bị tài liệu phục giám sát phải chu đáo tập hợp và  thu thập được các thông tin về giám sát từ nhiều kênk; xây dựng kế hoạch giám sát phải cụ thể, bảo đảm được tính chủ động đối với cơ quan giám sát và các tổ chức, đơn vị được giám sát; bố trí thời gian thỏa đáng để giám sát trực tiếp và đối thoại với người dân, các đối tượng được thụ hưởng các chính sách. … Giám sát chuyên đề cần được đổi mới theo hướng kết hợp giữa kiểm tra thực tế với việc xem xét báo cáo và tăng cường đối thoại với các đơn vị, cơ sở, cá nhân. Thông báo kết luận giám sát phải phân tích, đánh giá khách quan về những kết quả, hạn chế, yếu kém, nguyên nhân. Qua đó, có những kiến nghị, đề xuất xác đáng, cụ thể, phù hợp với thực tiễn đồng thời ghi rõ thời gian cụ thể để yêu cầu các cơ quan, địa phương, đơn vị có liên quan phải giải quyết xong các kiến nghị đó. Đối với những kiến nghị về các vấn đề quan trọng, bức thiết chưa được giải quyết đúng thời gian quy định hoặc giải quyết chưa dứt điểm, bảo đảm các kiến nghị sau giám sát của HĐND phải được giải quyết triệt để. Thường trực, các ban HĐND tổ chức tái giám sát hoặc đề nghị đưa ra chất vấn tại các kỳ họp HĐND.

Hai là: Tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động giám sát chuyên đề, chất vấn tại kỳ họp. Để bảo đảm việc thực hiện chất vấn có hiệu quả hạn chế những chất vấn mang tính kiến nghị, thông tin và sự việc không rõ; những người bị chất vấn trả lời rõ ràng, cụ thể, có tính thuyết phục, không vòng vo, né tránh các nội dung chất vấn, không để vụ việc kéo dài mà phải có biện pháp khắc phục cụ thể, đại biểu tham gia chất vấn phải có bản lĩnh chính trị, tâm huyết, trí tuệ và trách nhiệm trước những quan tâm, bức xúc của cử tri để làm cho hoạt động chất vấn thực sự có hiệu quả, nâng cao trách nhiệm, hiệu quả quản lý, điều hành, thực thi chính sách pháp luật của các cơ quan Nhà nước

Mặt khác, Thường trực HĐND cần tăng cường tổ chức làm việc với các cơ quan liên quan để xem xét việc giải quyết những vấn đề bức xúc kéo dài khi cần thiết để tổ chưca chất vấn giữa hai kỳ họp để làm rõ trách nhiệm của các cơ quan liên quan trong việc giải quyết dứt điểm những kết luận sau giám sát chưa hoặc chậm được thực hiện. 

Ba là: Đổi mới hoạt động tiếp xúc cử tri, thông qua đó thu thập, tập hợp các ý kiến kiến nghị của cử tri để yêu cầu các cơ quan Nhà nước trả lời, giải quyết các ý kiến kiến nghị của cử tri. Nếu việc giải quyết của các cơ quan Nhà nước chưa thỏa đáng, để cử tri kiến nghị nhiều lần, phải thành lập đoàn giám sát để làm rõ trách nhiệm, nguyên nhân chậm giải quyết.

Bốn là: Tăng cường phối hợp giữa Thường trực, các Ban HĐND với MTTQ trong hoạt động giám sát . Thường trực HĐND, MTTQ cùng cấp cần duy trì, bám sát nội dung Quy chế phối hợp công tác đã ký kết để triển khai thực hiện, chủ động bàn bạc, trao đổi, thống nhất mục đích, yêu cầu, nội dung, hình thức và cơ chế giám sát giữa Thường trực HĐND và Ban Thường trực Ủy ban MTTQ cùng cấp để việc giám sát mang lại hiệu quả thiết thực. Đồng thời, tăng cường phối hợp với các Ban Xây dựng Đảng để tăng cường kiểm tra, giám sát đối với hoạt động của các cơ quan Nhà nước.

Năm là: Để có chế tài xử lý qua giám sát đề nghị Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sớm ban hành Luật giám sát, Luật Chính quyền địa phương, sửa đổi ban hành quy chế hoạt động của HĐND các cấp; quy định cụ thể về hoạt động tiếp xúc cử tri giữa HĐND, MTTQ và trách nhiệm của các cấp, các ngành trong hoạt động tiếp xúc cử tri../.

Nguyễn Xuân Sơn

Ủy viên Thường trực HĐND tỉnh

Các tin đã đưa ngày: