Kinh nghiệm và giải pháp nâng cao chất lượng giám sát của HĐND trong công tác tiếp công dân, giải quyết đơn thư, khiếu nại tố cáo của công dân

10/06/2020

Giám sát là một trong những chức năng cơ bản của Hội đồng nhân dân (HĐND) và có vai trò hết sức quan trọng, thông qua hoạt động giám sát có thể đánh giá được thực trạng việc thực thi quyền lực của các cơ quan nhà nước có đảm bảo đúng chính sách, pháp luật không, đồng thời cũng đánh giá được tính đúng đắn, sự phù hợp của các quy định pháp luật hiện hành, các cơ chế chính sách đang được áp dụng và triển khai thực hiện trên địa bàn, qua đó thấy được những khó khăn, bất cập trong quá trình triển khai thực hiện, kịp thời có những biện pháp tháo gỡ, những kiến nghị đề xuất để sửa đổi bổ sung cơ chế chính sách cho phù hợp, sát với thực tiễn, để chính sách thực sự đi vào cuộc sống, phát huy hiệu quả, đáp ứng nguyện vọng của cử tri và nhân dân.

Năm 2015, Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và HĐND được ban hành đã tạo hành lang pháp lý cho hoạt động của HĐND các cấp. Chủ thể giám sát và các hình thức giám sát của HĐND rất đa dạng: giám sát trực tiếp tại kỳ họp, giám sát chuyên đề, giám sát thông qua việc xem xét các báo cáo…trên cơ sở nghị quyết, chương trình giám sát hàng năm của Thường trực HĐND, các Ban HĐND, các Tổ và đại biểu HĐND; đối với mỗi chủ thể giám sát đều có những quy định, phương pháp và cách thức riêng, song mục đích cuối cùng là nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả của cơ quan dân cử ở địa phương, xứng đáng là cơ quan đại diện cho ý chí, nguyện vọng của nhân dân.

Kết quả công tác giám sát là căn cứ quan trọng để HĐND ra quyết định đúng, có tính khả thi. Từ thực tiễn hoạt động cho thấy, một trong những nguyên nhân làm hạn chế năng lực quyết định của HĐND là do hoạt động giám sát chưa hiệu quả, chất lượng giám sát chưa cao và nhất là việc thực hiện kết luận giám sát của các cơ quan, đơn vị chưa được chú trọng, không có chế tài để xử lý nên nhiều việc còn tồn đọng lâu không được giải quyết. Vì vậy thực hiện tốt chức năng giám sát sẽ giúp cho HĐND có những quyết định đúng đắn, phù hợp với thực tiễn.

Thời gian qua, HĐND thành phố luôn tập trung cao cho hoạt động giám sát, không ngừng đổi mới, nâng cao chất lượng các cuộc giám sát, từ đó hoạt động giám sát của HĐND thành phố có nhiều chuyển biến tích cực, hoạt động giám sát được triển khai quyết liệt và hiệu quả hơn. Việc lựa chọn nội dung, lĩnh vực giám sát cũng luôn được thường trực HĐND thành phố quan tâm, chú trọng; một trong những nội dung quan trọng được đưa vào chương trình giám sát hàng năm của Thường trực, các Ban, Tổ đại biểu và đại biểu HĐND thành phố đó là giám sát việc thực hiện các quy định của pháp luật trong công tác tiếp công dân, giải quyết đơn thư, khiếu nại tố cáo của công dân.

Khiếu nại, tố cáo là quyền cơ bản của công dân được quy định trong Hiến pháp, là công cụ pháp lý để công dân bảo vệ quyền và lợi ích của mình khi bị xâm phạm. Đồng thời, khiếu nại, tố cáo là một kênh thông tin khách quan phản ánh việc thực thi quyền lực của bộ máy nhà nước, phản ánh tình hình thực hiện công vụ của cán bộ, công chức. Do đó, công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo không những có vai trò quan trọng trong quản lý nhà nước, mà còn thể hiện mối quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và nhân dân. Thông qua giải quyết khiếu nại, tố cáo, Đảng và Nhà nước kiểm tra tính đúng đắn, sự phù hợp của đường lối, chính sách, pháp luật, từ đó có cơ sở thực tiễn để hoàn thiện sự lãnh đạo của Đảng và hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước.

Với vai trò của cơ quan dân cử, HĐND thành phố đã và đang thực hiện có hiệu quả công tác tiếp dân, nhận đơn thư, yêu cầu, đề nghị của công dân và hướng dẫn để nhân dân khiếu kiện đúng quy định của pháp luật.

Đại biểu HĐND luôn chủ động trong việc tiếp công dân ở cơ quan cũng như ở nơi cư trú; lắng nghe và tiếp nhận những ý kiến phản ánh của công dân, kiến nghị với cơ quan chức năng có biện pháp giải quyết theo đúng thẩm quyền và đúng qui định của pháp luật đồng thời tích cực giám sát việc giải quyết của các cơ quan có thẩm quyền.

Công tác giám sát được HĐND thành phố thực hiện dưới nhiều hình thức, như: thông qua việc xem xét, thẩm tra các báo cáo về tình hình giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân của UBND thành phố trình các kỳ họp của HĐND thành phố; cử đại diện tham gia các cuộc họp giải quyết khiếu nại, tố cáo của UBND thành phố và các phòng, ban, UBND các xã, phường; Thường trực, các Ban HĐND tổ chức giám sát trực tiếp đối với UBND thành phố và UBND các xã, phường; thông qua công tác tiếp công dân, thông qua việc tiếp nhận, xử lý và theo dõi, đôn đốc việc giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị phản ánh gửi trực tiếp đến HĐND thành phố (tiếp nhận trực tiếp từ công dân hoặc qua đường Bưu điện) và giám sát trực tiếp một số vụ việc nổi cộm, tồn đọng, kéo dài thông qua đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân…,

Hoạt động giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của HĐND thành phố từng bước được nâng cao về chất lượng, có sự kết hợp giữa các hình thức giám sát: Theo dõi và đánh giá chặt chẽ tình hình giải quyết khiếu nại tố cáo và đưa thành một trong những nội dung xem xét, thảo luận hoặc chất vấn, tái chất vấn tại các kỳ họp HĐND; gắn công tác tiếp dân với giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo. Từ đó, hoạt động giám sát giải quyết khiếu nại, tố cáo ngày càng đi vào thực chất, phản ánh đúng thực tiễn, nhiều vấn đề khó khăn phức tạp, cử tri bức xúc, có ý kiến nhiều như: thực hiện pháp luật về quản lý đất đai; quản lý trật tự đô thị; đền bù giải phóng mặt bằng; cải cách hành chính; cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất,…đã được HĐND thành phố giám sát sâu; ngoài giám sát Thường trực HĐND còn trực tiếp làm việc với các cơ quan, đơn vị trên địa bàn có liên quan đến việc giải quyết đơn thư, ý kiến kiến nghị của cử tri; qua giám sát, làm việc đã chỉ rõ những hạn chế, nguyên nhân, trách nhiệm và kiến nghị những giải pháp xử lý, khắc phục.

Qua kết quả giám sát cho thấy công tác tiếp nhận, xử lý đơn, thư và giải quyết khiếu nại, tố cáo trên địa bàn thành phố thời gian qua đã có những chuyển biến tích cực; cơ bản đúng trình tự, thủ tục theo quy định pháp luật, đảm bảo về thời gian, thời hạn, thời hiệu, đúng thẩm quyền, công khai, khách quan trong thẩm tra, xác minh; việc đối thoại trong quá trình giải quyết khiếu nại đã được chú trọng hơn. Khi giải quyết khiếu nại, tố cáo đã có sự linh hoạt áp dụng nhiều biện pháp phù hợp với tình hình thực tế ở từng địa phương, cơ sở; đặc biệt công tác hòa giải đã phát huy tác dụng thiết thực, góp phần giải quyết nhiều vụ việc phức tạp, tồn đọng, kéo dài, những vụ việc, mâu thuẫn mới phát sinh trong nhân dân kịp thời được xử lý giải quyết ngay từ cơ sở không để phát sinh thành “điểm nóng”, góp phần ổn định tình hình, giữ vững an ninh chính trị trên địa bàn.

Tuy nhiên, trong thực tế hoạt động giám sát vẫn gặp không ít khó khăn, hạn chế: Công tác xử lý đơn thư hiện nay vẫn chủ yếu là chuyển đơn đến cơ quan chức năng để giải quyết theo quy định; số lượng đơn thư công dân gửi trực tiếp đến Thường trực HĐND hoặc đại biểu HĐND không nhiều;

Chất lượng hoạt động giám sát công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo chưa cao; Phương thức thực hiện giám sát còn nặng về nghe báo cáo mà chưa chú trọng vào việc trao đổi, nghe người dân trình bày và cung cấp thông tin, tài liệu có liên quan; Việc theo dõi, đôn đốc các vụ việc đã chuyển tới các cơ quan có thẩm quyền và tổ chức giám sát việc giải quyết chưa nhiều; Nhiều kết luận, kiến nghị trong báo cáo kết quả giám sát chưa được một số đơn vị chịu sự giám sát thực hiện triệt để; Việc tổ chức các đoàn giám sát chuyên đề về khiếu nại, tố cáo và giám sát vụ việc khiếu nại, tố cáo cụ thể chưa nhiều, chưa được tiến hành thường xuyên, hiệu lực và hiệu quả giám sát chưa cao.

Pháp luật hiện hành cũng chưa quy định cụ thể chế tài đủ mạnh đối với các cơ quan hành chính nhà nước, thủ trưởng các cơ quan, đơn vị chậm giải quyết hoặc không trả lời các kiến nghị, khiếu nại, tố cáo của công dân, các kết luận sau giám sát của Thường trực HĐND, các Ban HĐND. Mặt khác, việc nắm thông tin cũng như tiếp cận với hồ sơ, tài liệu liên quan đến quá trình giải quyết vụ việc cũng còn hạn chế, do công dân chỉ gửi đơn không kèm theo tài liệu nên rất khó cho việc nghiên cứu, đánh giá việc giải quyết của cơ quan chức năng, dẫn đến nhiều vụ việc mặc dù phát hiện có sai phạm nhưng không có cơ sở để đề nghị phúc tra hoặc tổ chức giám sát theo quy định.

Từ thực tiễn hoạt động của HĐND thành phố thời gian qua, để tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động giám sát trong công tác tiếp công dân, giải quyết đơn thư khiếu nại tố cáo của công dân, đảm bảo quyền và lợi ích chính đáng của công dân; cần thực hiện tốt một số giải pháp cơ bản sau:

1. Đề nghị hoàn thiện hệ thống các văn bản pháp luật để tạo khung pháp lý cho hoạt động giám sát của HĐND nói chung và công tác giám sát giải quyết đơn, thư của công dân nói riêng. Quy định đầy đủ hơn về đối tượng, nội dung giám sát và quyền hạn của các chủ thể giám sát; quy định cụ thể về quyền hạn, trách nhiệm của các bên; chế tài xử lý các chủ thể bị giám sát khi không thực hiện hoặc thực hiện không đúng, không đầy đủ các kết luận, kiến nghị sau giám sát.

2. Nâng cao chất lượng giám sát của HĐND, đặc biệt là giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo vì đây là lĩnh vực vô cùng phức tạp và nhạy cảm liên quan đến việc giải quyết mối quan hệ giữa nhà nước với công dân do vậy cần phải chuẩn bị chu đáo cho cuộc giám sát; Nâng cao năng lực, ý thức trách nhiệm của các chủ thể giám sát (Nghiên cứu kỹ hồ sơ, nội dung KNTC về việc gì, thẩm quyền giải quyết, thời hạn giải quyết, quan hệ pháp luật nào điều chỉnh…); Người tham gia giám sát phải tích cực nghiên cứu, học hỏi, am hiểu pháp luật, có kiến thức, kinh nghiệm, có đạo đức và trách nhiệm.

3. Nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan có chức năng giám sát, tăng cường sự phối hợp, kết nối và trao đổi thông tin về công tác tiếp công dân và giải quyết đơn thư giữa các cấp chính quyền, giữa các ngành, các cấp; Gắn công tác tiếp công dân của các cơ quan, tổ chức với hoạt động giám sát công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo. Duy trì thực hiện có hiệu quả quy chế phối hợp giữa Thường trực HĐND thành phố với UBND và UBMTTQ thành phố trong việc tổ chức tiếp công dân và tiến hành giám sát việc giải quyết các khiếu nại, tố cáo; thường xuyên kiểm tra, theo dõi, đôn đốc các cơ quan chức năng giải quyết các trường hợp khiếu nại, tố cáo; thực hiện công khai hóa kết quả giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân giúp nhân dân nắm bắt, theo dõi, giám sát việc giải quyết của các cơ quan chức năng nhằm tạo ra sự đồng thuận trong dư luận xã hội.

4. Nâng cao trách nhiệm của Thường trực HĐND trong việc triển khai, thực hiện hiệu quả Luật Tiếp công dân, Nghị quyết của UBTVQH Quy định về hoạt động tiếp công dân của HĐND, đại biểu HĐND. Tăng cường giám sát việc thi hành Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo; phát huy tối đa vai trò và hiệu quả giám sát của các Tổ đại biểu và đại biểu HĐND; đặc biệt trú trọng việc giám sát đối với các vụ việc khiếu nại, tố cáo của công dân còn tồn đọng, bức xúc, để kéo dài chưa được giải quyết dứt điểm hoặc vi phạm trình tự, thủ tục, thời hạn giải quyết.

5. Quan tâm đến công tác cán bộ: cán bộ có vai trò quan trọng quyết định đến chất lượng, hiệu quả công việc do vậy cần quan tâm đến bộ máy tổ chức cán bộ HĐND các cấp; bố trí sắp xếp đội ngũ cán bộ chuyên trách, đại biểu HĐND đủ về số lượng, nâng cao chất lượng để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

6. Tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về khiếu nại, tố cáo nhằm giúp người dân hiểu và nâng cao ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật. Đồng thời tăng cường thanh tra, kiểm tra trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị về việc thực hiện pháp luật trong công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân./.

Thường trực HĐND thành phố Vĩnh Yên

 

 

Các tin đã đưa ngày: