Một số kinh nghiệm và giải pháp nâng cao chất lượng giám sát của HĐND thị trấn Thổ Tang đối với lĩnh vực thu, chi và quyết toán ngân sách địa phương

24/06/2020

Giám sát của HĐND được quy định cụ thể trong Luật hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân năm 2015. Theo đó, giám sát của Hội đồng nhân dân là việc HĐND, Thường trực HĐND, Ban của HĐND, Tổ đại biểu HĐND, đại biểu HĐND theo dõi, xem xét, đánh giá hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân chịu sự giám sát trong việc tuân theo Hiến pháp và pháp luật về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình, xử lý theo thẩm quyền hoặc yêu cầu, kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xử lý.

Giám sát ngân sách địa phương là việc HĐND, Thường trực HĐND, Ban của HĐND, Tổ đại biểu HĐND, đại biểu HĐND theo dõi, xem xét, đánh giá UBND và các cơ quan liên quan trong việc chấp hành các quy định của pháp luật về Ngân sách nhà nước ở địa phương.

Điều 30 Luật Ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2015 quy định: HĐND các cấp có nhiệm vụ giám sát việc thực hiện ngân sách đã được HĐND quyết định.

Thực hiện Luật Ngân sách nhà nước năm 2015. Trong những năm qua HĐND thị trấn Thổ Tang luôn coi trọng công tác giám sát việc chấp hành ngân sách đối với UBND thị trấn, coi đây là một trong những nội dung quan trọng nhằm bảo đảm việc thực hiện Luật NSNN, các văn bản quy phạm pháp luật và nghị quyết của HĐND thị trấn về ngân sách được thực thi đầy đủ, đúng quy định; đảm bảo hiệu quả quản lý và sử dụng ngân sách ngày càng tốt hơn.

Hoạt động giám sát ngân sách của HĐND có nhiều hình thức, ở đây chúng tôi xin được trao đổi một số kinh nghiệm về giám sát chuyên đề về thu, chi và quyết toán ngân sách.

I - THỰC TẾ VÀ KINH NGHIỆM CÔNG TÁC GIÁM SÁT THU, CHI VÀ QUYẾT TOÁN NGÂN SÁCH THỊ TRẤN TRONG NHỮNG NĂM QUA

Tại kỳ họp HĐND giữa năm, trên cơ sở tờ trình của Thường trực HĐND thị trấn, HĐND thảo luận và ban hành nghị quyết về chương trình giám sát năm sau của HĐND và giao Thường trực HĐND tổ chức thực hiện.

Trên cơ sở chương trình giám sát của HĐND thị trấn, Thường trực HĐND lập tờ trình, HĐND ban hành nghị quyết thành lập đoàn giám sát chuyên đề trong đó ghi rõ đối tượng, phạm vi, nội dung, kế hoạch giám sát, thành phần Đoàn giám sát và cơ quan chịu sự giám sát. Đoàn giám sát do Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân làm Trưởng đoàn, các thành viên khác gồm Trưởng, phó Ban Kinh tế - xã hội, Ban Pháp chế của Hội đồng nhân dân và một số đại biểu Hội đồng nhân dân, Đại diện Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thị trấn, một số người ở tổ chức thành viên của Mặt trận có am hiểu chuyên môn về lĩnh vực tài chính ngân sách.

Các bước thực hiện giám sát được tiến hành như sau:

1. Chuẩn bị giám sát

Trước khi tiến hành giám sát. Để UBND thị trấn chủ động trong việc xây dựng báo cáo và chuẩn bị các tài liệu liên quan phục vụ đoàn giám sát, Thường trực HĐND thực hiện xây dựng đề cương báo cáo để UBND thị trấn báo cáo đoàn giám sát; gửi thông báo nội dung, kế hoạch, đề cương báo cáo cho UBND thị trấn biết trước từ 15 đến 20 ngày tính từ ngày Hội đồng nhân dân ra nghị quyết thành lập Đoàn giám sát, đồng thời yêu cầu UBND thị trấn gửi báo cáo theo đề cương đến Thường trực HĐND thị trấn 10 ngày trước ngày Đoàn giám sát đến làm việc; thông báo chương trình và thành phần Đoàn giám sát từ 10 đến 15 ngày trước ngày Đoàn tiến hành làm việc với UBND thị trấn.

Căn cứ báo cáo của UBND thị trấn gửi đến và các văn bản pháp luật liên quan đến lĩnh vực giám sát do Thường trực HĐND tập hợp, Thường trực HĐND thị trấn gửi văn bản tới các thành viên đoàn giám sát nghiên cứu trước từ 5 đến 7 ngày.

2. Thực hiện nội dung, kế hoạch giám sát

Trên cơ sở báo cáo của UBND thị trấn về nội dung giám sát và căn cứ vào Luật NSNN và các văn bản liên quan, đoàn giám sát thực hiện việc giám sát thông qua xem xét báo cáo và kiểm tra thực tế các loại sổ sách, chứng từ. Quá trình xem xét, đoàn giám sát thực hiện đặt câu hỏi phỏng vấn hoặc chất vấn (nếu cần thiết) đối với chủ tịch UBND và cán bộ chuyên môn tài chính ngân sách để làm rõ hơn những nội dung trong báo cáo. Những nội dung đoàn giám sát cần tập trung làm là:

a) Về công tác giám sát thu:

Tập trung làm rõ các khoản thu từ phí, lệ phí có đúng pháp luật, đúng đối tượng hay không; các khoản thu phát sinh từ hoạt động kinh tế trên địa bàn có được phản ánh đầy đủ, trung thực vào ngân sách hay không; các khoản thu đóng góp của nhân dân có đúng quy trình, quy định và phản ánh đầy đủ trong ngân sách không...

b) Về công tác giám sát chi:

Tập trung giám sát các khoản chi có đảm bảo đúng dự toán được giao, đối với chi xây dựng cơ bản có đáp ứng các điều kiện quy định của pháp luật về đầu tư công, xây dựng và các quy định về tài chính theo chế độ quy định; các khoản chi thừơng xuyên có đảm bảo đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức quy định của cơ quan nhà nước cấp trên và quy chế chi tiêu nội bộ của thị trấn không; các loại sổ sách, chứng từ, hồ sơ thanh toán có hợp lệ, hợp pháp không; các khoản mua sắm, sửa chữa tài sản có giá trị lớn có thực hiện đấu thầu không...

c) Về công tác giám sát quyết toán ngân sách:

Tập trung làm rõ việc lập báo cáo quyết toán có đầy đủ các loại biểu mẫu theo quy định; số liệu quyết toán có đảm bảo chính xác, trung thực, đầy đủ; số quyết toán thu, chi ngân sách có phải là số thực thu, thực chi và đã được hạch toán thu, chi ngân sách theo quy định về quyết toán ngân sách; xem xét số liệu quyết toán ngân sách thị trấn đã được đối chiếu, xác nhận của kho bạc nhà nước huyện chưa; nội dung báo cáo quyết toán ngân sách có đúng các nội dung ghi trong dự toán được giao và theo mục lục ngân sách cấp xã chưa. Đặc biệt quan tâm xem xét nội dung số quyết toán chi ngân sách thị trấn phải đảm bảo không được phép lớn hơn số quyết toán thu ngân sách thị trấn; giám sát và làm rõ khoản chi dự phòng ngân sách có đúng mục đích, đúng đối tượng theo quy định. Trong quá trình giám sát nếu phát hiện có sai sót trong thực hiện thu, chi thì yêu cầu UBND xem xét khắc phục, trường hợp thu sai thì hoàn trả, thu thiếu thì truy thu, nếu chi không đúng thì yêu cầu xuất toán, thu hồi cho ngân sách.

Sau khi kết thúc cuộc giám sát đoàn giám sát đánh giá những ưu điểm, tồn tại của UBND thị trấn trong việc thực hiện thu, chi và quyết toán ngân sách, nêu những kiến nghị yêu cầu UBND khắc phục những tồn tại hạn chế trong thực hiện quản lý ngân sách. Đoàn giám sát báo cáo kết quả giám sát đến Thường trực HĐND xem xét và thông báo kết luận giám sát đến UBND thị trấn. Thường trực HĐND thị trấn có trách nhiệm thường xuyên đôn đốc và giám sát UBND thực hiện các kiến nghị giám sát.

Có thể khẳng định hoạt động giám sát của HĐND thị trấn Thổ Tang đối với lĩnh vực thu, chi và quyết toán ngân sách thị trấn đã kịp thời phát hiện sai sót và đưa ra được những kiến nghị yêu cầu UBND thị trấn khắc phục những tồn tại hạn chế trong quá trình thực hiện thu chi và quyết toán ngân sách, góp phần quan trọng vào việc nâng cao trách nhiệm của UBND thị trấn trong việc chấp hành Luật ngân sách nhà nước, các văn bản quy phạm pháp luật và nghị quyết của HĐND thị trấn về ngân sách ngày càng tốt hơn.

Tuy nhiên qua thực tế hoạt động giám sát của HĐND thị trấn, chúng tôi thấy rằng còn bộc lộ một số tồn, tại hạn chế như sau:

- Một số thành viên đoàn giám sát là đại biểu HĐND hoạt động kiêm nhiệm,  ít có thời gian tìm hiểu các tài liệu liên quan đến nội dung giám sát nên thiếu kiến thức chuyên sâu về lĩnh vực ngân sách, thiếu kỹ năng tham gia đoàn giám sát; chưa quan tâm xem xét báo cáo của UBND, cho nên không phát hiện được những sai sót và những vấn đề bất hợp lý, phần lớn đồng tình với báo cáo của UBND.

- Công tác xây dựng đề cương báo cáo chưa sát với yêu cầu của nội dung giám sát nên khó khăn cho thực hiện giám sát.

- Thời gian giành cho mỗi cuộc giám sát còn hạn chế (1 ngày), trong khi đó khối lượng công việc đòi hỏi phải có thời gian nhiều hơn.

Những tồn tại, hạn chế trên là do Thường trực HĐND thị trấn chưa làm tốt công tác tuyên truyền, bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng giám sát cho đại biểu HĐND, chưa kịp thời cập nhật các văn bản liên quan đến lĩnh vực giám sát để cung cấp cho thành viên đoàn giám sát; đại biểu tham gia đoàn giám sát chưa tự giác nêu cao trách nhiệm đối với nhiệm vụ được giao; khi xây dựng đề cương chưa bám sát vào Luật NSNN và các văn bản liên quan đến luật ngân sách nhà nước; chưa xác định được số lượng thời gian cần thiết đủ để thực hiện một cuộc giám sát theo nội dung yêu cầu.

II - NHỮNG GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁM SÁT CỦA HĐND ĐỐI VỚI LĨNH VỰC THU, CHI VÀ QUYẾT TOÁN NGÂN SÁCH ĐỊA PHƯƠNG

Để nâng cao chất lượng giám sát của HĐND nói chung và giám sát của HĐND thị trấn Thổ Tang nói riêng đối với lĩnh vực thu, chi và quyết toán ngân sách địa phương. Thường trực HĐND thị trấn Thổ Tang xin nêu một số giải pháp như sau:

Một là: Nâng cao vai trò, trách nhiệm, kiến thức và năng lực tham gia giám sát cho đại biểu HĐND nhất là các đại biểu là thành viên các Ban của HĐND. Kịp thời cung cấp các tài liệu liên quan đến lĩnh vực ngân sách cho các thành viên đoàn giám sát như: Luật Ngân sách nhà nước năm 2015, Luật đầu tư công năm 2014, Luật xây dựng năm 2014 và các văn bản hướng dẫn thi hành...; các Nghị quyết và Quyết định của HĐND, UBND tỉnh Vĩnh Phúc liên quan đến lĩnh vực quản lý và sử dụng ngân sách ...

Hai là: Khi xây dựng đề cương báo cáo phải bám sát vào các văn bản luật liên quan đến lĩnh vực ngân sách và tình hình thực tế ở mỗi địa phương; đề cương phải sát với yêu cầu giám sát, đề cương càng chi tiết thì càng thuận lợi cho UBND xây dựng báo cáo đồng thời cũng giúp cho Đoàn giám sát có những căn cứ để trao đổi, làm rõ và thuận lợi cho công tác tổng hợp, xây dựng báo cáo kết quả giám sát. Yêu cầu UBND gửi báo cáo đến Thường trực HĐND đúng thời gian để đoàn giám sát có thời gian nghiên cứu.

Ba là: Bố trí thời gian hợp lý, đủ để thực hiện hoàn thành tốt cuộc giám sát, tránh tình trạng chạy đua với thời gian làm giảm hiệu quả giám sát.

Bốn là: Lựa chọn phạm vi giám sát phải hợp lý mới phát huy tối đa hiệu quả, giám sát công tác thu, chi và quyết toán ngân sách năm trước nên chọn thời điểm sau 31/3 năm sau, vì đây là thời điểm cuối cùng chỉnh lý quyết toán ngân sách năm trước.

Năm là: Kết luận giám sát phải đảm bảo tính khách quan, chính xác, trung thực, nêu rõ được những ưu điểm, tồn tại, hạn chế trong công tác thu, chi và quyết toán ngân sách đồng thời đưa ra được những kiến nghị cần thiết yêu cầu UBND tổ chức thực hiện.

Sáu là: Sau giám sát, Thường trực HĐND thường xuyên đôn đốc UBND thực hiện các kiến nghị của đoàn giám sát.

Thường trực HĐND thị trấn Thổ Tang 

Các tin đã đưa ngày: