Kinh nghiệm hoạt động giám sát chuyên đề của Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh

02/05/2019

Hoạt động giám sát là một trong những chức năng, nhiệm vụ chính của HĐND các cấp. Hoạt động giám sát về lĩnh vực  kinh tế - ngân sách có tính chất chuyên môn sâu, phạm vi rộng, ảnh hưởng tới hầu hết đời sống kinh tế - xã hội cũng như liên quan đến nhiều vấn đề được cử tri và nhân dân quan tâm. Căn cứ vào kế hoạch giám sát được HĐND tỉnh thông qua, chương trình giám sát của Ban Kinh tế - Ngân sách …ra đã chú trọng tập trung đi sâu vào những vấn đề nổi cộm, bức xúc được xã hội và nhân dân trong tỉnh quan tâm.

Bám sát chương trình đề ra, Ban đã chủ động lập kế hoạch chi tiết cho các cuộc giám sát, khảo sát ngay từ đầu năm nhằm thu thập thông tin, chuẩn bị đầy đủ các tài liệu liên quan đến nội dung giám sát, bố trí thời gian và lựa chọn hình thức giám sát cho phù hợp, phối hợp hoạt động với Thường trực HĐND, các Ban HĐND tỉnh tránh chồng chéo, trùng lắp về nội dung, thời gian và địa điểm giám sát. Nội dung, chương trình, kế hoạch công tác của Ban đề ra được thực hiện đảm bảo đúng yêu cầu về nội dung, thời gian, đúng quy trình theo luật định. Hình thức giám sát, phạm vi và thành phần đoàn giám sát luôn được đổi mới, theo hướng gọn nhẹ, chú trọng tới hiệu quả. Nhất là đối với những vấn đề bức xúc, cử tri kiến nghị nhiều lần được Ban tổng hợp, xây dựng kế hoạch tái giám sát, khảo sát, sau đó kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo các cấp, các ngành giải quyết. Tuy nhiên, hoạt động giám sát của Ban Kinh tế - Ngân sách một số cuộc vẫn còn mang tính hình thức, hiệu lực giám sát chưa cao, những kết luận sau giám sát một số nội dung còn chung chung, chưa cụ thể, những nội dung kiến nghị cụ thể lại chưa được thực hiện giải quyết dứt điểm, thậm chí chưa được quan tâm thực hiện. Bên cạnh đó, hoạt động giám sát còn chưa đều, chưa toàn diện và bao quát hết những vấn đề nổi cộm, bức xúc ở địa phương thuộc lĩnh vực của Ban, việc tái giám sát chưa nhiều.

 Qua kinh nghiệm hoạt động giám sát của Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh từ đầu nhiệm kỳ đến nay cho thấy để nâng cao hiệu quả, hiệu lực hoạt động giám sát của các Ban HĐND nói chung, Ban Kinh tế - Ngân sách nói riêng cần quan tâm các yếu tố sau:

Thứ nhất, yếu tố quan trọng trong hoạt động giám sát chính là việc chọn nội dung, đối tượng, thời gian, hình thức và thành phần đoàn giám sát.

Trước khi lựa chọn nội dung giám sát, cần xác định rõ mục tiêu đạt được của đợt giám sát là để thúc đẩy công việc tốt hơn, qua giám sát phát hiện đơn vị làm tốt thì nhân rộng, làm chưa tốt thì chấn chỉnh, gặp khó khăn thì tìm cách tháo gỡ. Đối với lĩnh vực kinh tế và ngân sách, để nâng cao chất lượng giám sát đòi hỏi các thành viên Đoàn giám sát phải nghiên cứu, nắm chắc các nội dung. Bên cạnh đó, công tác chuẩn bị trước giám sát cần được chú trọng vì nội dung giám sát trên lĩnh vực kinh tế - ngân sách có phạm vi rộng. Đối với một số nội dung giám sát có tính chuyên đề liên quan đến ngân sách, đầu tư xây dựng, tài nguyên môi trường, khoa học công nghệ… có thể mời thêm các chuyên gia, nhà khoa học tham gia đoàn giám sát.

Công tác chuẩn bị cho một cuộc giám sát từ xác định nội dung cụ thể, hình thức phù hợp, chọn đối tượng cần giám sát, những thông tin, số liệu liên quan đến hoạt động giám sát, những nội dung trên càng được chuẩn bị chu đáo thì chất lượng hoạt động giám sát càng cao.

Thứ hai, chuẩn bị kỹ tài liệu liên quan đến nội dung giám sát như: căn cứ pháp lý, chế độ, định mức, nắm chắc thông tin số liệu liên quan tới nội dung giám sát.

Một số nội dung giám sát có nhiều vấn đề liên quan đến từ cấp chỉ đạo, đến cấp thực hiện và người dân. Thực tiễn qua một số cuộc giám sát sau khi nghe báo cáo, trong báo cáo có nhiều số liệu mâu thuẫn với số liệu cấp trên báo cáo, chưa sát với tình hình thực tiễn ở cơ sở, có những thông tin thiếu khách quan không chỉ ra được những hạn chế yếu kém và những sai phạm trong công tác quản lý, khi tiếp xúc với cử tri nghe cử tri phản ánh mới thấy hết sự quan liêu, thiếu trách nhiệm của các cấp chính quyền trước cử tri, thậm chí nghị quyết của HĐND cũng không được thực hiện nghiêm túc. Để nắm chắc những thông tin, số liệu cần nghiên cứu trước khi tiến hành một cuộc giám sát yêu cầu cơ quan, đơn vị bị giám sát gửi báo cáo, cung cấp số liệu, đồng thời phân công các chuyên viên giúp việc tra cứu văn bản pháp lý liên quan, thu thập thông tin, số liệu giúp đoàn giám sát hoàn toàn chủ động những thông tin, nắm rõ bản chất của vấn đề từ đó sẽ đặt ra được giải pháp và chế tài phù hợp.

Ba là, theo sát vấn đề, giám sát đến cùng.

Thực hiện tốt chức năng giám sát, tái giám sát các vấn đề nóng, bức xúc trong cuộc sống là hoạt động nổi trội của Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh. Ngoài giám sát tại các kỳ họp, Ban Kinh tế - Ngân sách còn giám sát trực tiếp tại cơ sở.… Đối với những vấn đề trong giám sát còn có ý kiến khác nhau, các bên cần phối hợp để làm rõ, đi đến thống nhất hoặc các bên phải có chứng lý thuyết phục để bảo lưu quan điểm. Những vấn đề nổi cộm, chậm triển khai cần thực hiện tái giám sát, yêu cầu đơn vị nghiêm túc khắc phục và báo cáo kết quả khắc phục sau giám sát.

Bốn là, giám sát báo cáo kết hợp khảo sát thực tế đồng thời phối hợp cơ quan Kiểm toán nhà nước thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định và theo yêu cầu của Ban Kinh tế - Ngân sách cũng như Thường trực HĐND tỉnh.

Một trong những công cụ quan trọng để thực hiện giám sát có hiệu quả  dựa trên các căn cứ kết luận và hoạt động kiểm toán của cơ quan Kiểm toán nhà nước. Cơ quan này đảm nhận việc kiểm tra, kiểm soát đối với các đơn vị thụ hưởng ngân sách nhà nước, thực hiện kiểm tra và giám sát tài chính công. Thông qua hoạt động của cơ quan Kiểm toán nhà nước sẽ tác động đến các đơn vị sử dụng NSNN theo đúng chế độ, định mức, tiêu chuẩn Nhà nước đã quy định, khuyến khích sử dụng nguồn lực Nhà nước đạt kết quả cao, chống lãng phí, tham nhũng, tăng cường kỷ luật tài chính - ngân sách.

Năm là, đưa ra được những nội dung kết luận sát thực, cụ thể, khách quan.

Một cuộc giám sát có hiệu quả là đưa ra được những nội dung kết luận sát thực, cụ thể, khách quan, nhưng nếu chỉ dừng lại ở đây chưa đủ, một cuộc giám sát thực sự có hiệu lực khi những kết luận giám sát được thực thi nghiêm túc, đây cũng là nội dung được nhiều đại biểu và cử tri quan tâm.

Trên đây là một số những kinh nghiệm qua hoạt động giám sát từ đầu nhiệm kỳ đến nay của Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh. Tuy nhiên, để hoạt động giám sát tiếp tục được nâng cao về chất lượng, hiệu quả, nội dung kết luận giám sát có hiệu lực, cần quan tâm đến những vấn đề rất thiết thực và cụ thể:

Thứ nhất: Các ý kiến kết luận và những kiến nghị đưa ra phải thật sự khách quan, nêu rõ những mặt tích cực, những mặt hạn chế thiếu xót, những nội dung thực hiện chưa đúng luật và tinh thần nghị quyết của HĐND, những vướng mắc bất cập trong quá trình tổ chức thực hiện, đưa ra được những giải pháp khả thi, lựa chọn những kiến nghị cụ thể với các cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

 Thứ hai: Sau khi kết thúc một cuộc giám sát, cơ quan tổ chức giám sát phải thường xuyên theo dõi, đôn đốc các cơ quan có trách nhiệm thực thi những kết luận giám sát, phải coi đó như là sự tiếp tục của hoạt động giám sát. Nếu đơn vị chịu sự giám sát không thực hiện nghiêm túc những kết luận giám sát thì đưa ra giám sát tại kỳ họp dưới hình thức chất vấn và các cơ quan chức năng liên quan trả lời chất vấn, nếu thấy cần thiết yêu cầu cơ quan điều tra vào cuộc để làm rõ.

Thứ ba: Quá trình hoạt động giám sát cần có sự phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng, ban, ngành, đoàn thể, cơ quan quản lý cấp trên của đơn vị chịu sự giám sát, đặc biệt là các cơ quan truyền thông đại chúng như: Báo, Đài phát thanh truyền hình… Nhằm tạo sức mạnh tổng hợp dư luận tích cực để cử tri và nhân dân theo dõi thấy rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị có liên quan trước nhân dân.

Thứ tư: Cần tăng cường và đảm bảo sự lãnh đạo, phối hợp của các cấp ủy Đảng đối với hoạt động giám sát của HĐND các cấp. Sau mỗi cuộc giám sát đều có thông báo kết luận của cơ quan giám sát. Việc chấp hành những kết luận giám sát bên cạnh những cơ quan, đơn vị chấp hành tốt còn không ít những cơ quan, đơn vị, cá nhân người quản lý chưa thực hiện đầy đủ kết luận của cơ quan giám sát làm cho hiệu lực hoạt động giám sát của cơ quan dân cử chưa cao. Do vậy cần nâng cao vai trò lãnh đạo, chỉ đạo và phối hợp của các cấp ủy Đảng trong việc thực hiện nghiêm túc những kết luận giám sát của HĐND. Đồng thời tùy mức độ sai phạm cần xem xét hình thức kỷ luật và xử lý các vi phạm.

Hoạt động giám sát của các Ban HĐND rất quan trọng trong hoạt động của HĐND, góp phần vào việc phát huy thế mạnh cũng như ngăn chặn kịp thời những biểu hiện tiêu cực trong hoạt động kinh tế - xã hội của mỗi địa phương. Nắm rõ yêu cầu đó, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh thường xuyên chủ động, nắm bắt thực tiễn, đề xuất với Thường trực HĐND tỉnh các nội dung giám sát liên quan tới các vấn đề nóng, bức xúc ở cơ sở, địa phương. Từ đó nghiên cứu, đề xuất những biện pháp cơ bản, lâu dài, có tính khả thi trong lĩnh vực được phân công,  góp phần nâng cao chất lượng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động các Ban HĐND và HĐND tỉnh./.

Nguyễn Mạnh Thắng

Trưởng Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh

Các tin đã đưa ngày: